Vùng đất U Minh huyền thoại không chỉ nổi tiếng với rừng tràm bạt ngàn mà còn gắn liền với những giai thoại trứ danh của Bác Ba Phi. Câu chuyện về cách đánh bắt ba khía bằng tiếng tù và và những chiếc xuồng muối hột luôn khiến người nghe phải trầm trồ. Đây không chỉ là phương pháp mưu sinh mà còn chứa đựng nét đẹp hóm hỉnh của văn hóa dân gian Nam Bộ.
Hương vị mắm ba khía đặc trưng của vùng đất mũi
Con ba khía từ lâu đã trở thành biểu tượng ẩm thực không thể thiếu trong đời sống của người dân miền Tây, đặc biệt là tại vùng U Minh hạ. Món mắm ba khía khi được chế biến khéo léo, gia giảm đủ đầy các loại gia vị như đường, tỏi, ớt, kết hợp cùng rau răm, quế, khế chua hay chuối chát, luôn mang đến sức hấp dẫn lạ kỳ. Khi ăn kèm với bát cơm nguội vào những ngày mưa, hương vị đậm đà ấy thực sự xứng danh là món ăn số dách, gợi nhắc về tình đất và tình người của vùng sông nước Cửu Long.
Cuộc chuẩn bị kỳ lạ cho mùa săn ba khía rộ
Ở xứ U Minh, vào mùa ba khía hội, người dân thường đổ xô đi soi đèn, thộp từng con bỏ vào thùng thiếc. Thế nhưng, với nhân vật Bác Ba Phi, cách làm truyền thống ấy đã trở nên quá cũ kỹ và tốn nhiều công sức. Một buổi chiều chập choạng, ông tuyên bố với con cháu về một kế hoạch săn bắt nhàn hạ hơn nhưng lại mang về sản lượng khổng lồ. Trước sự hoài nghi của sấp nhỏ, ông thản nhiên ra lệnh chuẩn bị tới bảy chiếc xuồng, trong đó hai chiếc chứa nước lưng lửng và năm chiếc còn lại chứa đầy muối hột dự trữ trong thúng.
Tiếng tù và vang vọng giữa rừng già U Minh
Khi màn đêm buông xuống và ánh đèn bắt đầu leo lét, ba ông cháu lạch bạch đẩy dàn xuồng ra phía vàm để chờ đón luồng ba khía từ rừng sâu bò ra. Bác Ba Phi sắp xếp thứ tự rất bài bản: hai chiếc xuồng nước đi đầu, kế đến là dãy xuồng muối. Ông dặn dò thằng Đậu và con Mè cách thức xếp muối và gài lá dừa sao cho thật chặt khi ba khía đã nhập thành. Giữa không gian tĩnh mịch của rừng tràm, ông rút chiếc sừng trâu bóng lộn ra thổi. Tiếng tù và vang lên trầm bổng, thôi thúc như một lời triệu hồi kỳ bí khiến những đứa cháu không khỏi ngạc nhiên.
Sự tự nguyện kỳ thú của loài ba khía
Chỉ một chốc sau tiếng tù và, từng đàn ba khía hằng hà sa số bắt đầu xuất hiện, chúng bì bõm leo lên những chiếc cầu tre để tiến vào xuồng. Điều kỳ lạ là chúng bò qua xuồng nước thứ nhất để rửa sạch bùn đất trên càng, sang xuồng nước thứ hai để gột rửa rong rêu, rồi sau đó mới tiến thẳng vào những chiếc xuồng muối. Tại đây, nghe mùi muối mặn mòi, hàng lớp ba khía tự nguyện nằm im, chồng chất lên nhau vô cùng thứ tự. Bác Ba Phi cười khà, giải thích rằng đây chính là quy trình tự nguyện làm mắm mà ông đã tính toán kỹ lưỡng từ trước.
Hồi kết của chuyến săn đêm đầy hào hứng
Khi ánh trăng còn chưa kịp lên đến đỉnh sào, bảy chiếc xuồng đã đầy ắp ba khía tươi ngon, sẵn sàng để trở thành món đặc sản trứ danh. Câu chuyện kết thúc bằng tiếng cười sảng khoái của ông cháu Bác Ba Phi, để lại trong lòng người đọc ấn tượng sâu sắc về trí thông minh, sự hóm hỉnh và tâm hồn phóng khoáng của những con người miền Tây sông nước. Nghệ thuật kể chuyện dân gian này một lần nữa khẳng định sức sống mãnh liệt của văn hóa truyền thống trong đời sống đương đại.
