Duyên hải Ba Động, Trà Vinh, không chỉ mê hoặc du khách bởi vẻ đẹp thiên nhiên hoang sơ mà còn níu chân lữ khách bởi hương vị độc đáo của một loài giáp xác mang cái tên ngồ ngộ: con chù ụ. Từ dáng vẻ “khó chịu” đến những món ăn đậm đà bản sắc, chù ụ Ba Động đã trở thành biểu tượng ẩm thực, gói ghém hồn cốt mặn mòi của miền Tây sông nước.
Dọc triền cát Ba Động, nơi sóng biển rì rào vỗ về, ấy là vương quốc của loài chù ụ. Cái tên dân dã này có lẽ bắt nguồn từ hình dáng có phần “khó gần” của chúng: quều quào, với “gương mặt” sù sụ, tựa như đang phảng phất nỗi buồn khó chịu. Nhìn thoáng qua, chù ụ có vẻ ngoài khá tương đồng với cua đồng, nhưng lại sở hữu đôi càng đỏ hoe, to bản và kềnh càng đầy thịt. Trên lớp mai cứng cáp là những vết hằn sần sùi, tựa như những họa tiết chạm khắc tinh xảo mà thiên nhiên ban tặng.
Để chế biến thành những món ngon trứ danh, người dân địa phương sẽ cẩn thận bắt chù ụ về, rửa sạch hết đất cát bám víu, khéo léo gỡ bỏ phần yếm rồi để ráo nước. Từng con chù ụ tươi rói, sẵn sàng biến hóa qua bàn tay tài hoa của người đầu bếp, mang đến hương vị thịt giòn ngon đặc trưng, khó lẫn.
Chù ụ luộc nước dừa xiêm – Hương vị mặn mòi của biển cả
Nếu yêu thích sự mộc mạc, giản dị, món chù ụ luộc nước dừa xiêm chính là lựa chọn hoàn hảo. Người ta chỉ cần đun sôi thứ nước dừa xiêm ngọt thanh đặc trưng của vùng đất này, rồi nhẹ nhàng thả từng con chù ụ vào. Chỉ một lát sau, chù ụ đã chín đỏ au, tỏa hương thơm ngát. Món ăn này thường được thưởng thức cùng đĩa rau sống tươi non, vài lát dưa leo, cà chua và chấm với chén muối tiêu chanh cay nồng. Vị ngọt của dừa hòa quyện cùng vị mặn mòi của biển cả, mang đến cảm giác dân dã, chân thực như chính cuộc sống nơi miền quê ven biển miền Tây.
Chù ụ nướng – Thơm lừng bếp than hồng
Người xưa có câu: “nhất nướng, nhì chiên…”, và quả thực, nếu muốn cảm nhận trọn vẹn sự nóng giòn, thơm lừng của chù ụ, đừng bỏ qua món nướng. Khi bếp than hồng rực, từng con chù ụ được đặt lên vỉ, lật trở đều tay cho đến khi chín đỏ, vỏ giòn rụm. Từng ngoe, từng càng chù ụ nóng hổi được xé ra, chấm đẫm vào chén muối tiêu chanh, nhâm nhi cùng vài ly rượu đế trong làn gió biển lồng lộng thổi vào. Khoảnh khắc ấy, chắc chắn sẽ trở thành kỷ niệm khó phai về một miền Tây yên bình và thư thái.
Chù ụ rang me – Sự cầu kỳ của sắc và vị
Mang vẻ cầu kỳ và tinh tế nhất, món chù ụ rang me là sự hòa quyện tuyệt vời giữa vị chua, ngọt, mặn, cay. Chù ụ sau khi làm sạch sẽ được phi thơm cùng dầu, hành và tỏi đập dập trên chảo nóng. Tiếp đó, nước cốt me sánh vàng được cho vào, nêm nếm gia vị cho vừa miệng, tạo nên một món ăn có vị chua ngọt hài hòa. Chỉ với khoảng mười phút chế biến, đĩa chù ụ rang me đã bốc mùi thơm lừng ngào ngạt, quyến rũ. Sắc xanh của xà lách, sắc đỏ au của chù ụ, cùng sắc nâu óng ánh của nước me tạo nên một bức tranh ẩm thực vô cùng bắt mắt, khiến thực khách không thể chần chừ. Thịt chù ụ duyên hải Trà Vinh nổi tiếng chắc nịch, khi thấm đẫm nước cốt me chua ngọt lại càng trở nên hấp dẫn, ăn một lần là “ghiền” ngay. Đặc biệt, vỏ chù ụ rang me rất giòn, có thể nhai luôn cùng thịt, vừa ngon miệng vừa bổ sung lượng canxi dồi dào – một lợi ích tuyệt vời từ loài giáp xác này.
Thiên nhiên đã ưu ái ban tặng cho mảnh đất Ba Động những sản vật tuyệt vời, và qua bàn tay tài hoa, khéo léo của người dân nơi đây, những món ăn tưởng chừng rất đỗi dân dã từ con chù ụ đã được nâng tầm, trở thành một nét chấm phá độc đáo, góp phần làm phong phú thêm bản sắc văn hóa ẩm thực Việt Nam, để mỗi chuyến về Trà Vinh đều đọng lại hương vị khó quên trong lòng lữ khách.
