Khi con nước lũ đầu mùa mấp mé tràn đồng cũng là lúc những cánh đồng vùng sâu bắt đầu rộ lên sắc vàng của lúa chét. Những hạt ngọc tái sinh từ gốc rạ không chỉ là món quà của tự nhiên mà còn trở thành nguồn sống quý báu giúp người nông dân nghèo vượt qua những ngày gian khó. Hành trình nhặt nhạnh từng bông lúa ấy chứa đựng biết bao nỗi niềm và hy vọng về một mùa nước nổi ấm no.
Món quà từ gốc rạ mùa nước nổi
Con nước năm nay về chậm, tạo điều kiện thuận lợi cho lúa chét kịp nảy mầm và trổ bông trên nền gốc rạ hè thu cũ. Tại các vùng xa xôi, người dân đã tất bật ra đồng từ sớm để thu lượm nguồn lương thực quý giá này trước khi lũ tràn về trắng đồng. Trung bình mỗi ngày, một người chăm chỉ có thể mang về vài bao bông lúa, sau khi phơi phóng và xử lý thủ công sẽ thu được khoảng hai giạ lúa hạt để dự trữ cho gia đình trong những tháng ngày mưa gió phía trước.
Những hạt ngọc sạch giữa cánh đồng tự nhiên
Theo chia sẻ của ông Nam, lúa chét thường phát triển mạnh mẽ khi mực nước lên chậm, giúp gốc rạ có đủ thời gian để tái sinh và trổ bông. Nhờ phương thức thu hoạch hiện đại bằng máy gặt đập liên hợp để lại phần gốc cao và vững chãi, bông lúa chét mọc ra rất khỏe, không bị đổ ngã. Loại lúa này hoàn toàn phát triển tự nhiên, không chịu bất kỳ tác động nào của phân bón hay hóa chất bảo vệ thực vật, nên khi nấu thành cơm có hương vị thơm ngon đặc trưng. Chính nét thuần khiết ấy đã khiến lúa chét trở thành loại gạo đặc sản được nhiều gia đình tìm mua để dành ăn dần trong năm.
Niềm vui no ấm của người chăn nuôi
Không chỉ đảm bảo lương thực cho con người, lúa chét còn là nguồn thức ăn bổ dưỡng giúp vỗ béo gia súc trong mùa thiếu cỏ. Ông Chau Sóc tại xã Vĩnh Trung cho biết, nhờ tận dụng nguồn lúa này mà đàn bò của gia đình luôn được ăn no giữa thời điểm đồng ruộng ngập nước. Mỗi buổi sáng, ông vừa gặt lúa để lấy hạt dự trữ, vừa sử dụng phần rơm tươi xanh để nuôi bò. Cách làm này không chỉ giúp gia đình có thêm gạo ăn mà còn giải quyết được bài toán kinh tế cho người chăn nuôi khi mùa lũ đang cận kề.
Những mảnh đời gắn liền với từng bông lúa muộn
Dọc theo các tuyến kênh xáng, hình ảnh những sân phơi lúa chét vàng rực dưới nắng trưa đã trở nên thân thuộc với xóm nghèo. Bà Lê Thị Dính dù đã bước sang tuổi lục tuần vẫn miệt mài gánh vác việc gia đình để chăm lo cho người chồng chạy xe ôm và đứa con gái tật nguyền. Với bà, việc tích trữ được vài chục giạ lúa chét là niềm hạnh phúc lớn lao, giúp gia đình bớt đi nỗi lo thiếu đói. Tại gia đình ông Trần Văn Suồl, việc thu hoạch cũng được thực hiện dựa trên những luật bất thành văn của người dân nghèo, mang lại sự ổn định và tiếng cười lạc quan giữa cánh đồng vàng bát ngát.
Nhọc nhằn hành trình chắt chiu hạt ngọc trời
Để biến những bông lúa ngoài đồng thành hạt gạo trắng trong, người nông dân phải trải qua nhiều công đoạn vất vả từ gặt hái, ủ lúa đến đập tách hạt trên những tấm lưới cước. Những hạt lúa sau đó được phơi dưới nắng gắt và giê sạch bụi bẩn cũng như hạt lép để đảm bảo chất lượng hạt gạo tốt nhất. Dù công việc đòi hỏi nhiều sức lao động và sự nhẫn nại bền bỉ, nhưng đối với những mảnh đời lam lũ, mỗi hạt lúa chét chính là hạt ngọc trời ban giúp họ vững tâm hơn trước những thử thách khắc nghiệt của thiên nhiên.
