Bánh cam và bánh còng từ lâu đã trở thành một phần ký ức ngọt ngào gắn liền với tuổi thơ của biết bao thế hệ người dân Việt Nam. Giữa nhịp sống hiện đại hối hả, hình bóng người bán hàng rong cùng tiếng rao vang vọng khắp ngõ nhỏ dẫu đã thưa vắng, nhưng hương vị giòn rụm của lớp vỏ bánh quyện hòa cùng nhân đậu xanh bùi béo vẫn mãi là một thức quà quê đầy dư vị và hoài niệm.
Thức quà quê mộc mạc và ký ức tiếng rao đầu ngõ
Bánh cam bánh còng một đồng hai cái
Con gái chưa chồng đi bán bánh cam
Câu ca dao quen thuộc ấy dường như đã khảm sâu vào tiềm thức của những đứa trẻ vùng quê thuở trước. Ngày nay, giữa vô vàn thức quà bánh hiện đại, tiếng rao của những gánh hàng rong dẫu chẳng còn rộn rã như xưa, nhưng trong tâm trí nhiều người, hình ảnh chiếc bánh cam, bánh còng vẫn luôn giữ một vị thế đặc biệt. Thuở ấy, chỉ cần nghe thấy thanh âm mời gọi vang lên từ đầu ngõ, lũ trẻ chúng tôi đã vội vàng tìm cách xin ông bà, cha mẹ vài đồng bạc lẻ để được sở hữu thức quà bình dị nhưng mang sức quyến rũ lạ kỳ.
Sự hấp dẫn của loại bánh này nằm ở sự kết hợp tinh tế giữa các nguyên liệu nông sản gần gũi. Lớp vỏ bánh được nhào nặn khéo léo từ bột nếp và bột gạo, đôi khi còn được điểm xuyết thêm chút khoai lang để tạo độ dẻo thơm đặc trưng. Phần nhân bên trong là đậu xanh được hấp chín, tán nhuyễn cùng đường cát, tạo nên vị ngọt thanh tao. Sau khi được chiên vàng ruộm trong chảo dầu nóng hổi, chiếc bánh khoác lên mình lớp áo đường hoặc mạch nha óng ả, lấm tấm những hạt mè rang thơm phức. Điểm độc đáo khiến bánh cam luôn giữ được sức hút chính là độ giòn tan bền bỉ theo thời gian, không dễ bị mềm ỉu như nhiều loại bánh chiên thông thường khác.
Hình dáng đặc trưng và cách thưởng thức đầy thú vị
Tên gọi của hai loại bánh này bắt nguồn chính từ hình dáng mộc mạc của chúng. Bánh cam tròn trịa, vàng rực trông chẳng khác gì một quả cam mọng nước, trong khi bánh còng lại được tạo hình vòng tròn khuyết giữa, gợi nhắc đến chiếc vòng đeo tay xinh xắn của các bà, các mẹ. Dẫu người lớn thường hay nhắc nhở về việc ăn đồ ngọt, lũ trẻ chúng tôi vẫn chẳng thể nào cưỡng lại sự hấp dẫn từ những chiếc bánh nóng hổi này. Thú vị nhất có lẽ là khoảnh khắc cầm chiếc bánh cam trên tay, lắc nhẹ để lắng nghe tiếng nhân đậu xanh va chạm lọc xọc vào lớp vỏ giòn rụm bên trong, một trò chơi âm thanh nhỏ bé nhưng đầy phấn khích.
Cách thưởng thức bánh cam cũng là một nghệ thuật riêng biệt của trẻ thơ. Có đứa chọn cách cắn một miếng thật lớn để cảm nhận sự hòa quyện của lớp vỏ giòn, nhân đậu bùi và vị ngọt của mạch nha. Lại có đứa tỉ mẩn hơn, chỉ thích liếm láp lớp đường dẻo quánh bên trên rồi mới nhấm nháp từng chút bột bánh, đôi khi còn tiếc hùi hụi nếu chẳng may làm rơi phần nhân xuống đất. Những chiếc bánh còng dẫu không có nhân nhưng vẫn mang lại cảm giác thích thú tương tự nhờ sự đồng nhất giữa lớp bột chiên giòn và vị ngọt đậm đà của lớp áo đường bao phủ bên ngoài.
Hương vị vẹn nguyên giữa dòng chảy thời gian
Theo sự thay đổi của thời gian, người ta bắt đầu biến tấu thêm loại bánh cam áo đường cát trắng trông có phần sang trọng và bắt mắt hơn. Tuy nhiên, với những người hoài cổ, phiên bản bánh cam mạch nha truyền thống vẫn luôn mang một phong vị không thể thay thế. Cảm giác khi răng chạm vào lớp mạch nha vỡ tan, tiếp nối bằng độ giòn rụm của bột và hương thơm béo ngậy của mè rang, cuối cùng là sự mềm mại, ngọt ngào của nhân đậu xanh tạo nên một bản giao hưởng hương vị khó quên. Những chiếc bánh đơn sơ ấy không chỉ là một món ăn chơi mà còn là nhịp cầu nối liền hiện tại với những năm tháng tuổi thơ hồn nhiên, trong trẻo.
