Khi những cơn gió chướng bắt đầu thổi mạnh cũng là lúc con nước từ thượng nguồn đổ về, biến những cánh đồng miền Tây thành một biển nước trắng xóa mênh mông. Đây không chỉ là mùa mưu sinh mà còn là mùa của những kỷ niệm gắn liền với chiếc xuồng ba lá và những chuyến giăng câu đêm đầy thú vị. Qua bàn tay tài hoa của những người nông dân như chú Năm, sản vật của dòng sông hiện ra đầy trân quý và giàu cảm xúc.
Ký ức về mùa nước nổi và người chú từ An Giang
Hằng năm, vào độ tháng 7 đến tháng 8 Âm lịch, những con nước đỏ nặng phù sa lại bắt đầu hành trình tràn qua các cánh đồng, nhuộm trắng cả một vùng quê nghèo. Chỉ trong chớp mắt, những thửa ruộng vốn còn trơ gốc rạ đã biến thành không gian bao la nước, nơi những rặng trâm bầu xanh ngắt bao bọc lấy vài mái nhà thưa thớt giữa đồng. Giữa khung cảnh ấy, chiếc xuồng ba lá trở thành phương tiện di chuyển linh hồn của người dân vùng lũ. Dịp này, chú Năm – một người em của ba tôi từ vùng đất An Giang – đã về chơi và dự giỗ nội. Dù đã ở ngưỡng tuổi 45 với vóc dáng của một lực điền mạnh mẽ, chú vẫn gây ấn tượng bởi nụ cười móm xọm do hàng răng cửa đã rụng gần hết. Sự xuất hiện của một tay sát cá có tiếng như chú đã hứa hẹn mang đến một trải nghiệm thị phạm đầy thú vị trên đồng nước nổi.
Kỹ nghệ chuẩn bị đồ câu và bí quyết săn cá đồng
Quy trình chuẩn bị cho chuyến săn đêm đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm dày dạn của những người sống gắn bó với sông nước. Chú Năm tự tay chuốt những chiếc cần câu cắm từ tre già dài khoảng 0,8 mét, sau đó dùng rơm đốt để hơ lửa, khéo léo bẻ uốn tạo độ cong hoàn hảo giúp tăng sức bật và giữ chặt cá. Chú chia sẻ rằng linh hồn của bộ đồ nghề chính là nghệ thuật tóm lưỡi câu, bởi nếu không có tay nghề, cá chỉ rỉa mồi chứ không bao giờ dính bẫy. Bên cạnh đó, việc phân loại nhợ gân cho câu cắm và nhợ nylon cho câu giăng cũng cho thấy sự am hiểu tinh tường của chú về dụng cụ. Về phần mồi, dế nhũi và trùn đất chính là những lựa chọn hàng đầu để dẫn dụ loài cá lóc và cá trê háu đói. Triết lý của người đi câu rất rõ ràng: Cá lóc chuộng mồi động, còn cá trê lại thích mồi chết, và việc áp dụng đúng bí quyết này chính là chìa khóa của sự thành công.
Tiếng hát vọng cổ và giai thoại bên chòi vịt giữa đồng hoang
Khi hoàng hôn buông xuống, chiếc xuồng ba lá bắt đầu rẽ nước lướt đi giữa những làn gió chướng mạnh mẽ thổi sóng vỗ vào mạn thuyền. Chúng tôi chọn những bờ ruộng ngập nước, nơi có hàng cỏ xanh rì để cắm câu và giăng dây sậy. Trong lúc chờ đợi con nước lớn, hai chú cháu dừng chân tại một chòi vịt cũ đã ngập nước để nghỉ ngơi. Giữa không gian tĩnh mịch dưới bầu trời đầy sao, chú Năm bắt đầu ngân nga những bản vọng cổ đầy cảm xúc, âm vang khắp cánh đồng vắng lặng. Để xua tan sự tịch mịch, chú còn kể tôi nghe giai thoại về anh thanh niên đi câu đêm gặp trời mưa, vì quá hoảng sợ khi trú ẩn bên cạnh chiếc quan tài mà ngỡ mình bị ma kéo xuồng, dù thực tế chỉ là do quên tháo dây cột. Những câu chuyện dân gian hóm hỉnh ấy không chỉ mang lại tiếng cười sảng khoái mà còn tô điểm thêm màu sắc văn hóa cho những đêm trắng lênh đênh mặt nước.
Thành quả bội thu từ những sản vật của dòng phù sa
Gần nửa đêm, khi ánh đèn pin rọi sáng mặt nước, những chiếc cần câu rung chuyển liên tục báo hiệu một đợt thu hoạch lớn cho hai chú cháu. Dưới bàn tay thoăn thoắt và kinh nghiệm của chú Năm, từng con cá trê vàng, trê trắng cùng những con cá lóc to khỏe lần lượt được đưa vào thùng chứa một cách cẩn thận. Khoảnh khắc kịch tính nhất là khi đối đầu với một con cá lóc khổng lồ nặng tới 2 ký, nó quẫy mạnh khiến nước bắn tung tóe trước khi nằm im chấp nhận thua cuộc trong chiếc rổ của chú. Thành quả thu được sau một đêm trắng thật ấn tượng:
- Gần 7 ký cá các loại bao gồm cá trê, cá lóc và cá rô mề trong lần thăm câu đầu tiên.
- Thêm khoảng 4 ký cá nữa vào buổi sáng khi thu hồi toàn bộ dây giăng và cần cắm.
Sự bội thu này không chỉ mang lại những bữa cơm đậm đà hương vị quê hương với món canh chua bông điên điển mà còn truyền cho tôi những bài học quý báu về kỹ năng mưu sinh, giúp tôi vững vàng hơn trong những mùa nước nổi sau này.
