Dường như có một sợi duyên nợ vô hình đã buộc chặt lòng tôi với mảnh đất phương Nam, với những dòng sông mênh mang chở nặng phù sa và biết bao điều dung dị khó gọi thành tên. Mỗi chuyến đi qua miền Tây là một lần trở về, để rồi lúc rời đi lại mang theo cả một miền thương nhớ khôn nguôi.
Dòng Cửu Long và mạch nguồn trù phú
Vùng đất miền Tây Nam Bộ không đơn thuần là một địa danh, mà là một dòng chảy văn hóa hiền hòa và bền bỉ. Khởi nguồn từ dòng Mê Kông vĩ đại, khi đổ vào đất Việt, con sông mẹ đã hóa mình thành Cửu Long Giang huyền thoại. Chín nhánh sông tựa chín con rồng thiêng, vươn mình ôm trọn vùng châu thổ rộng lớn, dùng dòng sữa phù sa ngọt ngào để vun bồi cho xứ sở này qua biết bao thế hệ.
Năm này qua tháng khác, phù sa cứ âm thầm lắng đọng, kiến tạo nên những cánh đồng lúa thẳng cánh cò bay, trĩu nặng nghĩa tình. Có lẽ vì thế mà người miền Tây dường như chưa bao giờ phải lo lắng về cái ăn, bởi sự no đủ đã ẩn sâu trong từng tấc đất, trong từng con nước và trong chính tấm lòng hào sảng của con người nơi đây.
Nhịp sống bình dị nơi sông nước
Khi mùa nước nổi về, con nước từ thượng nguồn tràn qua bờ bãi, gột rửa và bồi đắp cho ruộng đồng thêm màu mỡ. Đất trời hào phóng ban tặng cho người dân vô số sản vật, từ những đàn cá linh bé nhỏ mà ngọt thịt đến những vạt bông điên điển vàng rực ven sông. Nhịp sống cứ thế thuận theo tự nhiên, người dân quăng chài, đặt lọp, hái rau, an yên và tự tại.
Tôi đã từng xuôi theo những con rạch nhỏ, dưới những vòm dừa nước xanh um che mát cả một khoảng trời. Tiếng nước vỗ về mạn ghe như nhịp thở sâu lắng của miền sông nước, một nhịp thở chậm rãi, khoan thai mà thấm đẫm nỗi niềm. Buổi sớm tinh mơ, chợ nổi Ngã Bảy đã rộn ràng tiếng máy ghe và tiếng cười nói. Những cây bẹo treo lủng lẳng đủ loại trái cây tươi ngon như một lời mời gọi mộc mạc mà duyên dáng. Đâu đó giữa không gian sông nước bao la, một câu vọng cổ cất lên mùi mẫn, hòa quyện với tiếng đờn kìm tha thiết. Ở xứ này, người ta có thể cất lên điệu lý, câu hò ở bất cứ đâu, không cần sân khấu lộng lẫy, chỉ cần một tấm lòng để gửi gắm tâm tư.
Nơi giao thoa của những sắc màu văn hóa
Miền Tây là mái nhà chung của nhiều cộng đồng anh em như Kinh, Khmer, Hoa, Chăm. Mỗi dân tộc mang một bản sắc riêng, nhưng tất cả cùng chung sống chan hòa, gắn kết. Tôi may mắn đến An Giang đúng dịp Rằm tháng Mười, được hòa mình vào không khí tưng bừng của lễ hội Ok Om Bok của đồng bào Khmer.
Họ thành kính dâng lễ vật lên Thần Mặt Trăng, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt. Sau nghi thức trang trọng là giây phút quây quần ấm cúng, cùng nhau thưởng thức cốm dẹp và trao gửi những lời chúc phúc bình dị.
Hương vị đậm đà và tình người ấm áp
Ẩm thực miền Tây mang một sức quyến rũ rất riêng. Tôi vẫn nhớ lần đầu được thưởng thức món lẩu mắm trứ danh ở Đồng Tháp. Mùi mắm ban đầu có thể khiến người lạ e dè, nhưng chỉ cần nếm thử, vị đậm đà đặc trưng ấy sẽ chinh phục bạn hoàn toàn. Nồi lẩu nóng hổi, đầy ắp cá tôm, thịt heo quay, ăn kèm với đủ loại rau đồng như bông súng, kèo nèo, rau đắng, bông điên điển, tất cả hòa quyện tạo nên một bản giao hưởng hương vị khó quên. Bên cạnh lẩu mắm, những món ăn dân dã như Canh chua bông so đũa cá rô đồng cũng góp phần làm nên nét đặc trưng của ẩm thực nơi đây.
Trong một lần ghé thăm miệt vườn Vĩnh Long, tôi đã thực sự cảm động trước tấm lòng của người dân. Cô chủ nhà không hỏi han nhiều, chỉ cười hiền rồi đưa cho tôi một chiếc rổ và nói: ‘Con cứ tự nhiên hái trái cây mình thích, ở đây không có bán đâu’. Đi giữa những hàng cây sai trĩu quả, tôi cảm nhận được sự đủ đầy không chỉ của thiên nhiên mà còn của cả tình người. Miền Tây là vậy, luôn dư dả nắng gió, phù sa và trên hết là lòng hiếu khách chân thành.
Nỗi nhớ đọng lại sau mỗi chuyến đi
Khi hoàng hôn chậm rãi buông tấm lụa cam đỏ xuống tận chót mũi Cà Mau, nơi có Đầm Thị Tường Cà Mau thanh bình, tôi ngồi trên ghe, nghe trong gió thoang thoảng mùi hương của cỏ dại và hương tràm đặc trưng. Đó là thứ hương đã quyện vào hồn cốt của xứ sở này từ thuở cha ông đi mở cõi. Mỗi lần rời đi, tôi lại mang theo một chút hương sắc của miền sông nước: là dư âm của một câu hò, là vị đậm đà của nồi lẩu mắm, hay chỉ đơn giản là nụ cười của một người xa lạ mà ngỡ như đã thân quen tự bao giờ. Tôi biết, mình vẫn còn duyên với những con sông dài. Chẳng cần hẹn trước, chỉ cần lòng còn nhớ, còn thương, ắt sẽ có ngày tìm về.
Miền Tây, vùng đất của những dòng sông nặng phù sa, của những điệu hò mênh mang và những tấm lòng hào sảng. Mỗi góc phố, mỗi con rạch, mỗi món ăn đều kể một câu chuyện về sự trù phú và bình dị. Từ chợ nổi tấp nập đến những vườn cây trái sum suê, từ hương vị lẩu mắm đậm đà đến tiếng đờn ca tài tử réo rắt, tất cả tạo nên một bức tranh “hương sắc miền Tây” khó quên. Nơi đây không chỉ là một điểm đến, mà còn là một miền ký ức, một nỗi nhớ đọng lại mãi trong lòng mỗi lữ khách, thúc giục họ trở về với vòng tay ấm áp của sông nước Cửu Long.
