Trong bức tranh hùng vĩ của vùng đất U Minh Hạ thuở xưa, mỗi bình minh luôn là một khúc giao hưởng sống động của tự nhiên. Nơi đây không chỉ được biết đến qua những câu hát dân gian mộc mạc mà còn bởi sự hòa quyện độc đáo giữa muôn loài, tạo nên một không gian văn hóa đặc sắc, đầy ắp thanh âm và hình ảnh khó phai trong ký ức.
Bản giao hưởng bình minh giữa lòng U Minh
Tương truyền, khi nhắc đến Cạnh Đề, người ta thường kháo nhau về những tràng muỗi rát tai tựa tiếng sáo vi vu, hay đàn đỉa đông đúc lượn lờ như bánh canh. Thế nhưng, thuở đất rừng mới khai hoang, vùng đất Lung Tràm lại được ca tụng qua những câu hò mộc mạc, vang vọng nỗi nhớ thương: “Ở đâu bằng xứ Lung Tràm, chim kêu như hát bội, cá lội vàng như mắm nêm”. Nơi đây ẩn chứa vẻ đẹp hoang sơ, trù phú, khắc họa một bức tranh sinh động về sự giàu có của tự nhiên, vượt xa mọi lời kể giản dị.
Tiếng gọi đại ngàn thức giấc
Mỗi sớm mai, khi rạng đông hé mở, theo tiếng đài Hà Nội báo thức, cả một “đội quân” giang sen, chàng bè, gà dãy, lông ô, khoan cổ… tưng bừng đổ ra “tập thể dục”. Những đàn chim nối tiếp nhau, con nhỏ đứng trước, con lớn đứng sau, tạo nên một cảnh tượng hùng tráng tựa cuộc duyệt binh của thiên binh vạn mã. Giữa không gian ấy, chú trích cồ nhỏ bé, với cặp mắt xanh ve chai lấp lánh và chiếc mồng đỏ chót, nghiêng đầu làm “thầu hồ” ra hiệu, cất tiếng “tò le tét le” giòn giã. Nghe theo tín hiệu, vợ chồng nhà quạ từ lùm cây cũng hối hả bay ra “dạ” rân, hòa vào dàn đồng ca buổi sớm. Đám vạc đêm khuya còn vùi mình trong giấc ngủ nướng giữa bụi rậm, giật mình thức giấc, khẽ “nhảy mũi” hạt hạt. Trong vườn, “đội nhạc công” chim chìa vôi thổi gió véo von, tiếng hót lảnh lót như tấu khúc ngợi ca bình minh. Dòng họ chim bắt muỗi cũng góp phần bằng những tiếng gõ đầu “toang toang” nhịp nhàng. Trên cành cao chót vót, chú cưỡng bông lanh lợi đưa mắt “thổi kèn Tây”, còn chị em tu hú, chợt chạnh lòng nhớ quê hương, cất tiếng kêu não nuột giữa buổi hừng đông. Bên mé ruộng nhà, anh chàng nghịch dầm mưa đã mấy ngày vẫn gù lưng “nhảy mũi khìn khịt”, còn bác mỏ nhác đáng thương thì rên “tằng yết, tằng yết” vì đau bụng suốt đêm. Khi mặt trời vừa tảng sáng, cậu rắn hổ đất đã thổi bể phù phù, báo hiệu cho anh chim trảo chẹt “rèn” những cây phản gỗ vang tiếng choảng choảng, tạo nên một bản hòa tấu rừng xanh vô cùng độc đáo. Quả thật, những buổi sáng tinh mơ nơi ven rừng U Minh thuở ấy luôn đong đầy niềm vui và sự rộn rã khó tả. Dù công việc đồng áng hối thúc, ai nấy đều phải nán lại đôi chút, lặng nghe bản “nhạc rừng hòa tấu” kỳ diệu, để tâm hồn được đắm chìm trong sự an yên, thi vị mà thiên nhiên ban tặng.
Khi hoang dã giao duyên cùng thuần dưỡng
Điều đặc biệt hơn cả là sự dạn dĩ của các loài chim chóc thuở ấy; chúng sống quấn quýt, hòa lẫn với bầy gia súc thuần dưỡng. Từng đàn chàng bè rề rề theo những chú vịt xiêm, vịt đẻ, và khi trứng nở ra, những chú vịt con mang chiếc mỏ nhọn thon tựa mũi kéo, trông thật lạ lẫm. Thậm chí, vịt nhà còn đạp mái giang sen, sinh ra những con giang sen chân lùn tịt, mỗi con đều có giọng kêu “cạp cạp” đặc trưng của vịt mẹ. Nhưng kỳ lạ nhất phải kể đến loài cúm núm, chúng sống chan hòa cùng đàn gà nhà. Lâu ngày, những chú cúm núm trống ngoài đồng mọc ra hai chiếc cựa nhọn hoắt, trong khi gà trống trong nhà lại đêm đêm cất tiếng gáy vang “Ò ó o… cúm! Ò ó o… cúm!”, mang theo âm điệu đặc trưng của cúm núm, như một minh chứng sống động cho sự giao thoa, hòa quyện kỳ diệu giữa thế giới hoang dã và cuộc sống con người nơi U Minh.
