Có bao giờ giữa phố thị ồn ào, lòng mình lại chợt chùng xuống, nhớ quay quắt một món ăn xưa cũ? Nhớ cái mùi khói bếp củi ám vào vách lá, nhớ cái vị ngọt chân phương của sản vật đồng nhà, nhớ bàn tay má tảo tần sớm hôm trong gian bếp nhỏ. Với người con xa xứ, có khi nỗi nhớ chỉ gói gọn trong một dĩa le le xào bầu nóng hổi, thơm nức…
Hồi đó ở quê, mỗi khi nhắc tới thịt le le là người ta lại trầm trồ. Đâu phải tự nhiên mà nó được coi là thứ “đại bổ”, quý hơn thịt vịt trời mấy bận. Le le là loài chim của tự nhiên, của đồng không mông quạnh. Chúng sống ở những lung bàu, những cánh đồng hoang vu miệt Đồng Tháp, Tứ giác Long Xuyên. Thân hình le le nhỏ nhắn, con lớn lắm cũng chỉ chừng ba trăm gram, nhỏ bằng nửa con vịt trời thôi, vậy mà thịt nó lại ngọt, lại thơm, lại săn chắc một cách lạ lùng.
Bởi cái sự quý hiếm đó mà món le le xào bầu được xem như một món ăn sang trọng, để dành cho những dịp đặc biệt, để đãi khách quý. Nhưng cái sang của nó không phải là thứ cao lương mỹ vị xa vời, mà là cái sang của hương đồng cỏ nội, của sự chắt chiu từ sản vật quê nhà.
Xem thêm: Canh chua bông so đũa cá rô đồng: Hương vị quê nhà miền Tây
Khúc biến tấu từ gian bếp quê
Mần món này coi vậy mà không khó, nhưng đòi hỏi sự khéo léo, tinh tế của người nội trợ. Thịt le le làm sạch, chặt miếng vừa ăn rồi đem ướp. Gia vị cũng là những thứ quen thuộc trong vườn nhà: chút tiêu cho thơm, chút hành tỏi đập dập, nêm thêm muỗng nước mắm cốt cho đậm đà. Người kỹ tính còn cho thêm một tí rượu trắng, nói là để khử mùi và làm cho thịt mềm hơn. Ướp chừng mươi lăm phút cho thịt thấm đều gia vị.
Trái bầu ăn cùng cũng phải lựa. Bầu ngon là trái không quá non cũng không quá già, vỏ còn xanh mướt, cầm nặng tay. Gọt vỏ, xắt miếng dài chừng năm phân. Bắc cái chảo gang lên bếp củi, lửa cháy bập bùng. Chảo nóng, cho dầu vào phi thơm hành tỏi rồi trút thịt le le vào xào cho săn lại. Tiếng xèo xèo vui tai, mùi thơm bốc lên ngây ngất. Thịt vừa săn, liền cho bầu vào xào chung, đảo nhanh tay. Thêm vào nhiều cọng hành lá cắt khúc, cái màu xanh mướt của hành, màu trắng ngà của bầu, màu nâu của thịt quyện vào nhau thiệt là hấp dẫn.
Cái hay của món này là phải canh lửa cho đúng. Xào vừa tới thôi, đừng để bầu chín rục mất đi độ giòn ngọt. Miếng bầu còn hơi giòn sần sật, quyện với miếng thịt le le săn chắc, thấm đẫm gia vị, thiệt không có gì bằng. Cái ngọt thanh của bầu làm cho vị béo của thịt trở nên nhẹ nhàng hơn, còn vị ngọt của thịt lại thấm ngược vào miếng bầu, tạo nên một hương vị hài hòa, độc đáo.
Dĩa le le xào bầu nóng hổi dọn ra, khói bay nghi ngút, thơm lừng gian bếp. Chén nước chấm mặn ngọt chua cay pha khéo là mảnh ghép cuối cùng cho món ăn tròn vị.
Chỉ là một món ăn dân dã thôi, vậy mà sao nó lại chứa đựng cả một trời ký ức. Đó là vị của quê hương, là hương của đồng nội, là chút tình của người đầu bếp gửi gắm. Để rồi mỗi khi thưởng thức, ta như được trở về với những ngày thơ ấu, với gian bếp nhỏ có má, có những bữa cơm gia đình ấm cúng và bình yên đến lạ.
Dĩa le le xào bầu đâu chỉ là món ăn cho no bụng, mà nó là cả một vé tàu tốc hành đưa mình về lại miền Tây thương nhớ. Vị ngọt của thịt chim trời quyện với cái thanh mát của trái bầu vườn nhà, thêm chút cay nồng của tiêu, mặn mà của nước mắm cốt, thiệt hổng có gì sánh bằng. Mỗi một miếng ăn là một lần thấy lại hình ảnh má tảo tần nơi gian bếp, thấy lại cánh đồng quê mình mênh mông sông nước. Mời bạn ghé Cửu Long để cùng nhau lật giở từng trang ký ức miệt vườn.
