Vùng đất Thất Sơn huyền bí (An Giang) từ lâu đã ẩn chứa bao truyền thuyết diệu kỳ, đặc biệt là những câu chuyện về các bậc chân tu và đạo sĩ tài ba. Nổi bật trong số đó là huyền thoại về đạo sĩ Bùi Văn Tây và con sấu Năm Chân kỳ dị, một giai thoại luôn thu hút bước chân lữ khách thập phương. Hành trình khám phá này sẽ đưa ta ngược dòng thời gian về Bảy Núi, vén màn bí mật khởi nguồn của những câu chuyện về “ông Năm Chèo” và chiêm ngưỡng những bảo vật linh thiêng vẫn được dòng họ lưu giữ.
Huyền thoại về sấu Năm Chân và vị đạo sĩ Đình Tây
Dọc theo triền núi và những con rạch chằng chịt, câu chuyện về “ông Năm Chèo” vẫn tiếp tục được người dân truyền tụng với bao tình tiết kỳ ảo và cuốn hút. Để lần tìm ngọn nguồn của những giai thoại ấy, chúng tôi đã có cơ duyên gặp gỡ hậu duệ của vị đạo sĩ năm xưa, người từng cưu mang con sấu lạ. Đó là bà Hồ Thị Cưng, cháu ngoại đời thứ tư của đạo sĩ Bùi Văn Tây, hay còn được biết đến với danh xưng ông Đình Tây, đệ tử thứ ba của Đức Phật Thầy. Bà Cưng hiện đang chu toàn việc trông nom nơi thờ tự ông Đình và cũng là người gìn giữ năm món bảo bối linh thiêng mà Đức Phật Thầy đã trao, hòng thu phục con sấu huyền thoại.
Cơ duyên lạ lùng với con sấu mũi đỏ
Theo lời kể của bà Cưng, dựa trên những câu chuyện được lưu truyền qua nhiều thế hệ trong dòng tộc, thuở xưa, vâng mệnh Đức Phật Thầy, ông Đình Tây đã khởi hành một chuyến đi với tâm nguyện hành thiện. Khi đạo sĩ đặt chân đến vùng láng nước (nay là Láng Linh), ông bắt gặp một căn chòi xiêu vẹo, nơi một phụ nữ đang quặn mình chuyển dạ mà gia cảnh vô cùng đáng thương. Người chồng, anh Xinh, vốn dĩ thường ngày lặn lội mưu sinh bằng nghề đánh bắt cua, rùa, rắn để đổi lấy gạo cơm, nhưng hôm ấy lại chưa kịp trở về. Chẳng chần chừ, ông Đình Tây cùng người dân địa phương xắn tay áo, nhanh chóng dựng lại vách, lợp mái dột, che chắn cho ngôi nhà nhỏ trước phong ba bão táp. Người phụ nữ lâm bồn trên chiếc giường mới chỉ có ba chân; ông Đình Tây không ngại ngần kề vai làm chân giường đỡ đẻ, giúp bà mụ hoàn tất ca sinh một cách thuận lợi. Mọi việc xong xuôi, anh Xinh trở về, lòng tràn đầy cảm kích trước sự giúp đỡ của mọi người. Anh hồ hởi khoe với ông Đình Tây hai giỏ cá tươi vừa đánh bắt được để lo cho người vợ vượt cạn, rồi móc từ bên hông ra một con vật bé nhỏ. Đó là một con sấu vô cùng kỳ lạ: lớp da trơn bóng thay vì sần sùi thô ráp, chót mũi đỏ rực như đốm lửa và đặc biệt hơn cả, nó sở hữu thêm một bàn chân mọc ra từ chân bình thường, tựa như một móng đeo dị biệt. Thấy con sấu có hình dạng độc đáo hiếm gặp, ông Đình Tây tỏ ra rất thích thú, và anh Xinh liền vui vẻ tặng lại. Về trình báo với Đức Phật Thầy về những việc hành thiện đã làm, ông Đình Tây cũng không quên khoe con sấu lạ. Vừa nhìn thấy, Đức Phật Thầy khẽ thở dài và nhẹ nhàng khuyên ông Đình không nên nuôi loài ngặc ngư này, bởi đó là một nghiệt thú, sẽ gây hại cho bá tánh. Tuy nhiên, lòng từ bi của ông Đình Tây trỗi dậy, ông thương xót không nỡ bỏ đi, bèn lui về đình Thới Sơn, lén lút nuôi con sấu nhỏ ở một góc hồ sen phía trước sân đình. Khi con sấu lớn nhanh như thổi, ông Đình phải dùng dây thừng cột chặt chân nó. Càng lớn, con sấu càng bộc lộ bản tính hung bạo, buộc ông phải thay thế bằng một sợi dây xích sắt kiên cố hơn, cốt để ngăn nó thoát thân, tránh gây họa cho dân làng.
Nghiệt thú thoát thân và những bảo bối linh thiêng
Một đêm giông bão kinh hoàng, trời trút mưa như thác đổ, gió quất mạnh đến nỗi cây cối nghiêng ngả, sấm chớp giật liên hồi xé tan màn đêm. Rạng sáng hôm sau, ông Đình Tây chợt bàng hoàng phát hiện con sấu đã biến mất! Ông vội vã lội khắp hồ sen tìm kiếm nhưng không thấy bóng dáng. Quay lại kiểm tra, sợi xích sắt vẫn còn đó, nguyên vẹn. Khi ông lần theo sợi dây xuống lòng hồ, một cảnh tượng bất ngờ hiện ra: một bàn chân sấu bị đứt lìa nằm lại cùng với sợi xích. Con nghiệt thú đã tự cắn đứt một bàn chân của mình để thoát thân, mang theo sự hung dữ ẩn mình vào dòng nước. Ông Đình Tây lập tức bẩm báo sự việc lên Đức Phật Thầy. Ngài điềm nhiên lắng nghe, dường như đã liệu trước được mọi chuyện, không hề quở trách mà còn trao cho ông Đình năm món bảo bối bí truyền, bao gồm hai cây lao uy lực, một cây mun cổ phụng huyền ảo, một lưỡi câu linh diệu và một đường dây băng vô hình. Cùng với đó, ông Đình còn được truyền dạy một “khẩu quyết biệt truyền” thâm sâu, để có thể thu phục được con ngặc ngư hoang dã kia.
Những tai ương do sấu Năm Chân gây ra
Thời gian trôi đi, một ngày nọ, những tin dữ bắt đầu lan truyền khắp vùng: một con sấu mũi đỏ khổng lồ đã xuất hiện trở lại tại chính nơi mà anh Xinh năm xưa từng đánh bắt được nó. Thân hình của nó vĩ đại như một chiếc ghe lớn, mỗi khi nổi lên mặt nước lại tạo ra những con sóng hung hãn, đủ sức nhấn chìm xuồng ghe của những người dân đang xuôi ngược trên sông. Không chỉ vậy, có lúc nó còn hung tợn lên bờ, bắt trộm heo, gà trong chuồng trại của bà con, thậm chí có lần còn sát hại người, gieo rắc bao nỗi kinh hoàng và ám ảnh cho dân làng. Trước tình cảnh ấy, ông Đình Tây vội vàng đến gặp Đức Phật Thầy, xin phép được ra tay thu phục con nghiệt thú. Thế nhưng, cứ mỗi khi ông Đình tới nơi thì con sấu lại lặn mất tăm. Tình trạng ấy cứ lặp đi lặp lại nhiều lần, hễ ông về thì sấu lại nổi lên quấy phá, khiến dân làng khiếp sợ. Có những người chứng kiến con sấu hung hãn trồi lên, bèn thất thanh gọi tên ông Đình Tây thì lạ lùng thay, sấu liền tháo chạy. Một lần nọ, ông Đình quyết tâm ở lại vùng láng, chờ đợi bằng được để thu phục con sấu, nhưng suốt nhiều ngày trôi qua, nó vẫn bặt tăm. Đứng giữa mênh mông vùng láng, ông Đình cất tiếng kêu lớn, vang vọng khắp không gian: “Hỡi loài ngặc ngư, nếu thiên cơ đã định cho ngươi, vậy ngươi hãy nằm yên sám hối tu hành; còn nếu số ngươi đã tận, thì hãy mau nổi lên theo ta về.”
Sự bí ẩn của sấu thần và hành trình giữ gìn bảo vật
Ông Đình Tây kiên nhẫn chờ đợi suốt ba ngày đêm nhưng con sấu vẫn biệt tăm, không hề xuất hiện. Thế rồi, từ sau lần ấy, người dân trong vùng không còn nghe thấy bất kỳ lời kể nào về việc con sấu nổi lên quấy phá dân làng nữa. Dường như lời hiệu triệu của vị đạo sĩ đã thấu đạt, khiến con nghiệt thú phải ẩn mình hoặc đã quy phục. 58 năm sau, cho đến ngày ông Đình Tây viên tịch vào năm 1914, năm món bảo bối linh thiêng mà Đức Phật Thầy trao phó vẫn chưa từng được sử dụng. Cho đến tận ngày nay, đã trải qua 96 lần lễ giỗ trang trọng của ông Đình, những bảo vật quý giá ấy vẫn được con cháu gìn giữ cẩn thận, như một minh chứng sống động cho huyền thoại về sấu Năm Chân và đạo sĩ Đình Tây.
Những hiện vật linh thiêng và giai thoại lạ kỳ
Trong không gian thờ tự trang nghiêm, bà Hồ Thị Cưng đã niềm nở cho chúng tôi chiêm ngưỡng năm món bảo bối mà Đức Phật Thầy đã giao phó cho ông Đình Tây thuở trước. Chúng được trân trọng lộng trong khung kiếng, toát lên vẻ cổ kính và thiêng liêng. Bà Cưng kể thêm, những bảo vật này đã được dòng họ bảo quản hết sức cẩn trọng, vượt qua biết bao biến cố lịch sử và chiến tranh, tất cả vẫn còn giữ được vẻ nguyên vẹn đáng kinh ngạc. Riêng sợi dây băng, vốn được xe từ tơ, từng có một giai thoại kỳ lạ: ông nội bà Cưng khi xưa đã lấy sợi dây này kéo quanh nhà trước khi chạy giặc; khi trở về, dù nhà cửa đã hóa thành tro bụi bởi khói lửa chiến tranh, thì sợi dây ấy lại chỉ ám khói mà không hề bị cháy rụi. Một câu chuyện khác còn kể rằng, vào thời điểm Đức Cố Quản Trần Văn Thành thất trận tại vùng Bảy Thưa, trong mùa nước nổi, khi quân Pháp vây hãm bắn phá dữ dội, và đoàn quân đang lâm vào thế khó giữa rừng lau sậy dày đặc không thể tiến thoái, thì bất ngờ một con sấu khổng lồ đã xuất hiện, rẽ lối mở đường trong đám sậy, giúp binh lính thoát thân ngoạn mục. Những câu chuyện này càng tô đậm thêm sự huyền bí của con sấu và những bảo vật.
Dấu tích của huyền thoại tại đình Thới Sơn
Tại đình Thới Sơn, nơi lưu giữ nhiều kỷ niệm và dấu tích về vị đạo sĩ huyền thoại, ông Lê Văn Nhưng, phó ban quản lý đình, đã xác nhận với chúng tôi về sự hiện diện của ông Đình Tây tại đây. Ông cho biết, tên thật của vị đạo sĩ là Bùi Văn Tây, người gốc Năng Gù (nay thuộc xã Bình Mỹ, huyện Châu Phú, An Giang). Bởi được giao trọng trách quản lý đình, người dân quanh vùng quen gọi ông bằng cái tên thân mật là Đình Tây. Ông Nhưng đã tận tình dẫn chúng tôi ra thăm hồ sen rộng lớn, chính là nơi mà thuở xưa, ông Đình Tây từng lén lút thả nuôi con “sấu thần” bí ẩn ấy. Giờ đây, hồ sen đã được xây dựng bờ kè kiên cố, xung quanh rợp bóng cây xanh mát, mang một vẻ đẹp bình yên, nhưng vẫn phảng phất những câu chuyện kỳ bí của quá khứ.
Huyền thoại sống động giữa lòng Thất Sơn
Hơn một thế kỷ đã trôi qua kể từ khi những sự kiện kỳ bí ấy diễn ra, nhưng trong tâm thức dân gian vùng Thất Sơn, những câu chuyện về “ông Năm Chèo” vẫn tiếp tục được truyền tụng, hòa quyện giữa thực và hư. Nhiều người tin rằng, “sấu thần” ấy vẫn đang ẩn mình sâu thẳm dưới lòng sông Vàm Nao huyền thoại, con sông nối liền sông Tiền và sông Hậu, trải dài khoảng 7 km. Vàm Nao nổi tiếng với những vực sâu hun hút, những búng nước lớn và dòng xoáy mạnh mẽ, không chỉ là ngư trường trù phú mà còn là nơi thường xuyên xuất hiện những loài cá khổng lồ, tạo nên một bức tranh thiên nhiên đầy kỳ vĩ và bí ẩn. Có lẽ, trong bối cảnh của vùng sông nước Cửu Long rộng lớn, nơi những con người tiên phong đã đặt chân đến khai phá trên vùng đất hoang sơ này, những huyền thoại về việc thu phục mãnh hổ hay nuôi dưỡng cá sấu Năm Chèo vẫn luôn sống động. Chúng phản ánh khát vọng chinh phục muôn loài, khẳng định vị thế làm chủ thiên nhiên của con người, một nét văn hóa đặc trưng đã in sâu vào bản sắc của cư dân nơi đây.
